Communicatieprobleem of middel?
De voorbeelden op deze pagina zijn fictief en bedoeld om het begrip uit te leggen. Het zijn geen teksten om over te nemen; je eigen probleemstelling en onderzoeksvraag stem je af met je begeleider.
Opdrachtgevers in de communicatie vragen vaak om een middel: "we willen meer op Instagram" of "de nieuwsbrief moet vernieuwd". In je probleemstelling stap je terug naar het doel. Wie moet wat weten, voelen of doen, en waarom gebeurt dat nu niet? Pas als je dat weet, kun je onderzoeken welk middel daar het beste bij past.
Op het hbo werk je meestal met een opdrachtgever en eindig je met een onderbouwd advies. In een communicatiewetenschappelijke scriptie op het wo ligt de nadruk vaker op een theorie, bijvoorbeeld over begrijpelijkheid of overtuiging, die je in een bepaalde context toetst.
Fictief voorbeeld: brieven die mensen niet begrijpen
- Fictief voorbeeld, zwakke probleemstelling: "De brieven van de gemeente zijn te moeilijk. Daarom moeten ze op B1-niveau herschreven worden."
- Wat een examinator zou vragen: waaruit blijkt dat de brieven te moeilijk zijn, en voor wie? Gaat het om de woorden, de opbouw of het ontbreken van een duidelijke actie? En is een tekst op B1-niveau al de oplossing, of is dat iets wat je moet onderzoeken?
- Fictief voorbeeld, scherpere probleemstelling: "De afdeling belastingen van een gemeente krijgt na het versturen van de aanslag veel telefoontjes met vragen die in de brief beantwoord worden. Uit een steekproef van die vragen blijkt dat bellers vooral niet begrijpen hoe ze bezwaar maken of een betalingsregeling aanvragen. De gemeente weet niet welke onderdelen van de brief lezers verkeerd begrijpen of overslaan. Zonder dat inzicht is niet te zeggen welke aanpassingen het aantal vragen zouden verminderen."
- Waarom deze versie sterker is: er is een meetbaar signaal (telefoontjes met vragen die in de brief staan), het probleem is toegespitst op twee handelingen en het kennisgat gaat over hoe lezers de brief gebruiken.
Een vraag die bij de lezer begint
- Fictief voorbeeld, zwakke vraag: "Hoe kan de gemeente duidelijker communiceren?"
- Fictief voorbeeld, scherpere vraag: "Welke passages in de aanslagbrief van de gemeente begrijpen inwoners verkeerd of slaan ze over bij het zoeken naar informatie over bezwaar en betalingsregeling, en welke aanpassingen volgen daaruit?"
- Waarom dit werkt: "duidelijker communiceren" kan over elk kanaal en elke boodschap gaan. De scherpe vraag kiest één tekst, twee taken van de lezer en een methode om te zien waar het misgaat.
- Past bij: een tekstevaluatie met lezers, bijvoorbeeld met de plus-minmethode (De Jong en Schellens), waarbij lezers passages markeren die ze prettig of lastig vinden en daarna toelichten, of een begrijpelijkheidstest met concrete opdrachten.
Waar je bij de methode op let
- Deelnemers: test met lezers die op de echte doelgroep lijken, inclusief mensen die moeite hebben met lezen. Medestudenten lezen een brief heel anders.
- Taalniveau: een tekst op B1-niveau (volgens het Europees Referentiekader) is een middel om begrijpelijkheid te vergroten. Of de brief daarna echt beter werkt, test je met lezers.
- Een tweede ronde: wil je een aangepaste versie testen, vergelijk die dan met de oude brief op dezelfde taken.
Valkuilen in communicatiescripties
- Een enquête onder de eigen volgers van de opdrachtgever. Die mensen kennen de organisatie al en zijn vaak positief; ze zeggen weinig over wie je nog niet bereikt.
- Bereik verwarren met effect. Veel weergaven of opens betekenen niet dat mensen de boodschap begrepen of ernaar handelen.
- Een advies dat al vastlag. Als je conclusie precies het middel aanbeveelt waar de opdrachtgever om vroeg, laat dan zien welk resultaat die keuze onderbouwt.
- Theorie die los staat van je analyse. Gebruik je een model in je kader, kom er dan bij je resultaten op terug.
Verder lezen
Hoe je een probleemstelling in het algemeen opbouwt, lees je bij de probleemstelling van je scriptie. Het stappenplan voor je vraag staat bij een onderzoeksvraag opstellen, en bij voorbeelden van onderzoeksvragen vind je onder meer een vraag over framing in kranten.
Wat Esmond doet
Esmond schrijft geen advies en geen communicatieplan, en beoordeelt niet of je vraag de juiste is. Wanneer je scriptie geschreven is, wijst de review aan waar je advies niet uit je onderzoek volgt, waar je resultaten over een andere groep gaan dan je doelgroep of waar je theorie in de analyse ontbreekt.
We schrijven niets voor je. We beoordelen je werk en tonen je hoe je het sterker maakt. Een review kost vanaf €3,99, eerst een gratis preview. De prijs volgt de lengte van je document en je ziet hem voordat je betaalt. Geen abonnement, geen account.
Veelgestelde vragen
Is een communicatieadvies een onderzoek?
Het advies is het eindproduct. In je scriptie laat je zien welk onderzoek ertoe leidt, zodat een lezer kan nagaan waarom je dit advies geeft.
Mag ik een enquête via de sociale media van mijn opdrachtgever verspreiden?
Dat kan, maar benoem wie je daarmee bereikt en wie niet. Gaat je vraag over mensen die de organisatie nog niet volgen, dan heb je een andere werving nodig.
Moet ik een theorie gebruiken in een hbo-communicatiescriptie?
Meestal wordt verwacht dat je je keuzes onderbouwt met literatuur of modellen. Hoe zwaar dat weegt, staat in je studiehandleiding.
Verder lezen